Deepfake và 4 rủi ro lừa đảo tinh vi dịp Tết: Cần tỉnh táo!

Ngày 29/01/2026, tọa đàm “Vui Tết an toàn – không lo deepfake” do Hiệp hội An ninh mạng quốc gia phối hợp cùng TikTok Việt Nam tổ chức đã đưa ra những con số giật mình về tội phạm công nghệ cao, đồng thời vạch trần những kịch bản lừa đảo mới nhất.

Ma trận hình ảnh và âm thanh giả mạo

Theo ông Vũ Duy Hiền, Phó Tổng thư ký Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, công nghệ Deepfake hiện nay đã đạt đến mức độ giả mạo danh tính, giọng nói và hình ảnh gần như hoàn hảo. Điều này khiến các phương thức xác thực truyền thống qua video call hay tin nhắn thoại không còn là căn cứ tin cậy 100%.

Ông Vũ Duy Hiền – Phó Tổng thư ký Hiệp hội An ninh mạng quốc gia

Các đối tượng lừa đảo thường tập trung vào 4 nhóm rủi ro chính:

1. Khuyến mãi “ảo”: Lợi dụng nhu cầu mua sắm Tết để tung ra các chương trình giảm giá sốc, quà tặng cuối năm giả mạo.
2. Thao túng tâm lý cấp bách: Tạo kịch bản áp lực thời gian (người thân gặp nạn, tài khoản bị khóa…) buộc nạn nhân chuyển tiền gấp mà không kịp kiểm chứng.
3. Chiếm đoạt dữ liệu cá nhân: Dụ dỗ người dùng cung cấp thông tin, hình ảnh, giọng nói qua các ứng dụng lạ để từ đó làm tư liệu cho Deepfake.
4. Bẫy dịch vụ du lịch: Giả mạo các Fanpage tích xanh, thanh lý tour giá rẻ hoặc gửi email chứa mã độc núp bóng xác nhận đặt phòng.

>>> Xem thêm: Tin tức

“Điểm mù nhận thức” và con số 8.000 tỷ đồng

Số liệu từ Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Bộ Công an) cho thấy, chỉ riêng trong năm 2025, đã có hơn 4.200 vụ lừa đảo trực tuyến bị phát hiện với tổng thiệt hại lên đến 8.000 tỷ đồng.

PGS.TS Trần Thành Nam nhận định, hội chứng FOMO (sợ bỏ lỡ cơ hội) và sự quá tải thông tin đang tạo ra những “điểm mù nhận thức”. Người trẻ, dù nhạy bén công nghệ, vẫn dễ dàng sập bẫy do thiếu kiểm soát cảm xúc và tư duy phản biện trước các món hời vô lý.

>>> Xem thêm: Cú lừa quảng cáo thực phẩm sạch từ hàng loạt KOL/KOC nổi tiếng

Góc nhìn chuyên gia GMNC: Bản chất của sự thao túng

Dưới góc độ phân tích hệ thống nội dung và hành vi số, các chuyên gia của GMNC đưa ra nhận định sâu hơn về vấn đề này:

Kỹ thuật Thao túng Tâm lý để hạ gục nạn nhân từ bên trong

“Deepfake thực chất chỉ là công cụ, thứ vũ khí nguy hiểm nhất mà tội phạm sử dụng chính là Kỹ thuật Thao túng Tâm lý. Chúng không chỉ tấn công vào lỗ hổng phần mềm, mà tấn công trực diện vào lỗ hổng cảm xúc của con người: Sự tham lam (quà tặng), nỗi sợ hãi (vi phạm pháp luật) và lòng trắc ẩn (người thân gặp nạn).

Tại GMNC.club, chúng tôi nhận thấy các đối tượng đang chuyển dịch từ lừa đảo diện rộng sang ‘lừa đảo mục tiêu’. Chúng thu thập dữ liệu từ các bài đăng công khai của bạn để tạo ra một kịch bản cá nhân hóa hoàn hảo. Một khi bạn đã tin vào hình ảnh Deepfake của người thân, ‘hàng rào phòng thủ’ lý trí sẽ sụp đổ ngay lập tức.”

Lời khuyên từ GMNC:

• Nguyên tắc “3 giây dừng lại”: Trước mọi yêu cầu chuyển tiền qua mạng, hãy dừng lại 3 giây để tự hỏi: “Tại sao họ lại cần gấp thế?”.
• Xác minh đa kênh: Luôn gọi lại vào số điện thoại truyền thống (không gọi qua app mạng xã hội) để xác nhận danh tính.
• Bảo mật sinh trắc học: Tuyệt đối không quét mã QR lạ hoặc truy cập liên kết từ email không rõ nguồn gốc.