Tội phạm lợi dụng “AI mô phỏng khuôn mặt” để lừa đảo xuyên quốc gia

Tình trạng lừa đảo trực tuyến tại Việt Nam đang chuyển mình sang một giai đoạn mới, tinh vi và mang tính tổ chức cao hơn bao giờ hết. GMNC đã nhiều lần bóc tách các trường hợp nạn nhân bị sập bẫy bởi những cuộc gọi video có hình ảnh và âm thanh giống hệt người thân, và giờ đây, những lo ngại này đã được Bộ Công an chính thức xác nhận là một vấn nạn cấp quốc gia.

Công nghệ AI mô phỏng khuôn mặt: “Vũ khí” mới của tội phạm mạng

Theo thông tin từ Thứ trưởng Công an Phạm Thế Tùng tại tọa đàm về hợp tác quốc tế phòng chống lừa đảo trực tuyến (25/10), tội phạm mạng đang triệt để lợi dụng công nghệ Deepfake – mô phỏng khuôn mặt và giọng nói – để tiếp cận người dân.

Tội phạm lợi dụng công nghệ mô phỏng khuôn mặt để lừa đảo

GMNC đánh giá, việc sử dụng AI không chỉ giúp chúng tạo ra sự tin tưởng tức thời mà còn giúp các đối tượng vượt qua các rào cản về tâm lý của nạn nhân. Thay vì chỉ là những tin nhắn văn bản khô khan, các cuộc gọi “mặt đối mặt” giả mạo khiến nạn nhân mất cảnh giác và nhanh chóng thực hiện các lệnh chuyển tiền theo yêu cầu.

>>> Xem thêm: Tin tức

Sự hình thành của các “tập đoàn” và “làng nghề” lừa đảo xuyên biên giới

Một thực trạng đáng báo động mà GMNC muốn nhấn mạnh là tính chất “quốc tế hóa” của tội phạm mạng. Chúng không còn hoạt động đơn lẻ mà đã hình thành các cấu trúc như:

• “Làng nghề” lừa đảo: Nơi các đối tượng tập trung, chia sẻ kịch bản và kinh nghiệm lừa đảo.
• Tập đoàn tội phạm: Hoạt động chuyên nghiệp, có sự phân công rõ ràng từ khâu tiếp cận, dẫn dụ đến khâu “rửa tiền”.
• Mạng lưới xuyên biên giới: Lợi dụng các ứng dụng OTT và tiền mã hóa để luân chuyển dòng tiền phạm tội, khiến việc truy vết trở nên vô cùng khó khăn.

Hình thức lừa đảo xuyên biên giới này ngày càng phát triển mạnh

Tại Việt Nam, con số thiệt hại đã chạm mốc 12.000 tỷ đồng chỉ riêng trong năm 2024. Điều này cho thấy bất cứ ai trong số 78 triệu người dùng Internet tại Việt Nam cũng có thể trở thành mục tiêu.

>>> Xem thêm: Di lý 68 đối tượng lừa đảo qua ‘app tình cảm’ về Việt Nam

4 kịch bản lừa đảo “kinh điển” được bộ công an nhận diện

Dựa trên thực tế vận hành và phân tích các báo cáo từ cộng đồng, GMNC thống nhất với 4 thủ đoạn chính mà tội phạm đang áp dụng triệt để:

1. Mạo danh cơ quan công quyền: Giả danh Công an, Viện kiểm sát hoặc nhân viên cơ quan thuế để yêu cầu cập nhật VNeID hoặc nộp tiền “phí phạt”.
2. Thao túng tâm lý bằng tình cảm: Dựng lên những hình mẫu “soái ca”, “mỹ nữ” để mời gọi đầu tư hoa hồng cao hoặc tống tiền bằng ảnh nhạy cảm.
3. Bẫy đầu tư tài chính: Lập các sàn chứng khoán, tiền ảo giả mạo. Khi số tiền nạp vào đủ lớn, chúng sẽ cho sập sàn và biến mất.
4. Phát tán mã độc: Gửi các đường link khuyến mãi hoặc email giả mạo đối tác để chiếm quyền điều khiển thiết bị và tài khoản ngân hàng.

GMNC hướng dẫn an toàn: “Lớp giáp” bảo vệ người dùng mạng xã hội

Để không trở thành nạn nhân tiếp theo của các “tập đoàn” lừa đảo, GMNC khuyến cáo người dùng thực hiện nghiêm túc các nguyên tắc an toàn sau:

GMNC hướng dẫn an toàn trước nguy cơ lừa đảo trên mạng xã hội

Nguyên Tắc 3 KHÔNG – 2 PHẢI của GMNC:

• KHÔNG tin tưởng hoàn toàn vào hình ảnh/giọng nói qua video call nếu có yêu cầu chuyển tiền. Hãy chủ động tắt máy và gọi lại bằng số điện thoại truyền thống để xác minh.
• KHÔNG truy cập các đường link lạ, không cài đặt ứng dụng (file .APK) ngoài các cửa hàng chính thống như App Store hay Google Play.
• KHÔNG cung cấp mã OTP, mật khẩu hay tài khoản ngân hàng cho bất kỳ ai, kể cả người tự xưng là công an.
• PHẢI chậm lại một nhịp để kiểm chứng thông tin khi gặp các tình huống gây áp lực tâm lý hoặc hứa hẹn lợi nhuận bất thường.
• PHẢI cập nhật các thông tin cảnh báo từ các nguồn uy tín và hệ thống GMNC chính chủ để nhận diện sớm các chiêu trò mới.

Hiện nay có nhiều trang Fanpage và tài khoản cá nhân đang mạo danh GMNC để trục lợi hoặc đưa thông tin sai lệch. Người dùng cần tỉnh táo chỉ theo dõi các kênh có lượng tương tác thực tế cao và nội dung nhất quán với tiêu chí phân tích rủi ro của hệ thống.